Tankschroot bij de Vliehors (2004), Dirk Bruin, Noordwester, Vlieland

Verstoring en vervuiling door militaire activiteiten

Militaire activiteiten veroorzaken verstoring in het waddengebied, al is de situatie de laatste jaren wel verbeterd. In grote gebieden rond de militaire oefenterreinen wordt de rust van vogels, zeehonden, toeristen en omwonenden verstoord. Verder is de bodemverontreiniging als gevolg van munitieresten een probleem en in mindere mate de luchtverontreiniging door vliegtuigen en andere voertuigen.

  • Luchtverontreiniging

    Militaire luchtvervuiling brengt de Waddenzee schade toe. Alleen al in het westelijke waddengebied vinden jaarlijks zo'n 10.000 straaljagervluchten plaats. De uitstoot van straalmotoren bestaat uit schadelijke stikstofoxiden, koolmonoxide, koolwaterstoffen (onverbrande kerosine) en vrijwel zuivere koolstof. Deze "zwarte rook" oftewel roet bevat polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) die kanker verwekken. Stikstofoxiden leveren een bijdrage aan de zure regen. Van alle schadelijke stoffen die de Waddenzee via de lucht te verduren krijgt, is maar liefst 38% afkomstig van straaljagermotoren (bron IBN).

  • Lawaai

    Straaljagers veroorzaken een gierend gebulder wanneer ze overvliegen. Schietoefeningen en de bombardementen geven keiharde klappen en doffe dreunen die ver over het stille wad dragen.
    De F16's die de laagvliegroutes boven de Waddenzee vliegen, produceren op een kilometer afstand op de grond nog een geluidsniveau van 77 decibel. Op 5 kilometer afstand ligt het aantal decibels op 53. Overigens is het gebruik van de laagvliegroutes boven de Waddenzee enigszins afgenomen. De Koninklijke Luchtmacht verwacht uiteindelijk een vermindering van ongeveer 30% ten opzichte van de situatie in 1990.
    De tanks op Vlieland produceren op 1 kilometer afstand een geluidsniveau van ruim 50 decibel. Het tankgeschut zorgt op dezelfde afstand voor 73 decibel, met pieken tot 137 decibel. Op 6 kilometer afstand liggen die waarden respectievelijk op 40 en 96 decibel. De pijngrens voor geluid ligt bij mensen op 140 decibel.
    De rust op het wad wordt grondig aangetast door het lawaai. Recreanten die de stress van het jachtige bestaan hopen te ontvluchten komen bedrogen uit als ze een oefening van nabij meemaken. Over de vraag of vogels ook hinder ondervinden van overvliegende straaljagers, spreken de wetenschappelijke rapporten elkaar regelmatig tegen. Uit een onderzoek naar kanoetstrandlopers uit 1992 bleek dat zij opvlieggedrag vertonen wanneer straalvliegtuigen over hen heen scheren. Te vaak opvliegen kan slecht zijn voor wadvogels omdat ze hun tijd hard nodig hebben om de vereiste hoeveelheid voedsel binnen te krijgen. Bovendien gaat opvliegen gepaard met onnodig energieverlies. Andere onderzoeken duiden op gewenningsverschijnselen: de wadvogels reageren steeds minder schrikachtig op overvliegende straaljagers.
    De Waddenvereniging heeft als standpunt dat in een internationaal natuurgebied als de Waddenzee in principe helemaal geen militaire activiteiten thuishoren, gezien de lawaaioverlast en de bodemverontreiniging.

Dieren en planten

Mens en Milieu

Militaire activiteiten   Verstoring en vervuiling   Verontreiniging   Zware metalen   Koper   Arseen   Aromatische verbindingen   PAK's   Zwerfvuil   Coastwatch